Tàu điện Hà Nội là một trong những biểu tượng đặc trưng nhất của Thủ đô trong suốt gần một thế kỷ. Đối với nhiều thế hệ người Hà Nội, tiếng chuông "leng keng" của tàu điện đã trở thành âm thanh gợi nhớ về một Hà Nội thanh bình và cổ kính.
Sau khi chiếm Hà Nội, chính quyền Pháp muốn xây dựng một hệ thống giao thông hiện đại theo mô hình các thành phố châu Âu. Năm 1899, dự án tàu điện được chính thức phê duyệt và đến năm 1901, những tuyến tàu điện đầu tiên bắt đầu hoạt động. Đây là một trong những hệ thống tàu điện sớm nhất ở Đông Nam Á.
Nhà máy tàu điện được xây dựng tại Thụy Khuê, vì vậy người dân quen gọi là Nhà máy tàu điện Thụy Khuê. Tuyến chạy thử đầu tiên nối Bờ Hồ (Hồ Hoàn Kiếm) với Thụy Khuê, trước khi mạng lưới tiếp tục mở rộng.
Mạng lưới tàu điện
Từ trung tâm Bờ Hồ, các tuyến tàu điện dần tỏa đi nhiều hướng:
- Bờ Hồ – Bạch Mai.
- Bờ Hồ – Cầu Giấy.
- Bờ Hồ – Văn Miếu – Thái Hà – Hà Đông.
- Tuyến qua Thụy Khuê và một số khu vực phía tây thành phố.
Đến giữa thế kỷ XX, mạng lưới đã có 5 tuyến chính, trở thành phương tiện giao thông công cộng quan trọng nhất của Hà Nội.
Cuộc sống trên những chuyến tàu
Những đoàn tàu thường có 2–3 toa, chia thành hạng nhất và hạng nhì. Hành khách gồm công chức, học sinh, tiểu thương và người lao động. Tiếng chuông "leng keng" báo hiệu mỗi khi tàu đến ngã tư đã trở thành ký ức quen thuộc.
Nhiều người Hà Nội vẫn nhớ hình ảnh trẻ em bám phía sau tàu, những người bán hàng rong lên xuống các bến và các nghệ nhân hát xẩm biểu diễn trên tàu, tạo nên một nét văn hóa rất riêng.
Sự kết thúc của một biểu tượng
Sau nhiều thập kỷ hoạt động, hệ thống tàu điện dần xuống cấp do chiến tranh và sự phát triển của các phương tiện giao thông khác. Những chuyến tàu cuối cùng ngừng hoạt động vào đầu thập niên 1990, khép lại gần 90 năm gắn bó với người dân Thủ đô. Tuy không còn tồn tại, tàu điện vẫn là một biểu tượng văn hóa đặc biệt của Hà Nội xưa.
Sưu tầm
.jpeg)
