Lịch sử phố Cửa Đông
1. Nguồn gốc tên gọi
Ngày xưa, khu vực phía Đông của thành Thăng Long có một cửa thành gọi là cửa Tường Phù. Cửa này nằm gần khu vực chợ Cầu Đông xưa. Về sau, khi thành Hà Nội thời Nguyễn được xây dựng và quy hoạch lại, nơi đây trở thành cửa Chính Đông của thành Hà Nội. Chính vì vậy, con phố dẫn tới cửa thành được người dân quen gọi là phố Cửa Đông.
2. Con phố nối khu phố cổ với thành Hà Nội
Phố Cửa Đông ngày nay dài khoảng 220–230 mét, chạy từ phố Hàng Gà qua phố Phùng Hưng đến phố Lý Nam Đế. Cuối phố chính là khu vực từng có cửa Chính Đông của thành Hà Nội thời Nguyễn.
Trong thời Nguyễn, khu vực bên trong thành tập trung nhiều công đường, dinh thự và cơ quan hành chính. Vì thế, con đường từ cửa thành đi ra khu phố cổ có vai trò quan trọng trong giao thông và đời sống của kinh thành.
Photo: Sưu tầm Internet
3. Dấu ấn thời Pháp thuộc
Khoảng cuối thế kỷ XIX, sau khi thành Hà Nội bị phá dỡ trong giai đoạn 1894–1897, cửa thành cũ không còn nguyên vẹn. Người Pháp mở rộng và chỉnh trang con đường này. Phố từng mang tên avenue Général Bichot – đại lộ Tướng Bichot. Tuy nhiên, người Hà Nội vẫn quen gọi là phố Cửa Đông hoặc Cổng Tỉnh.
Đặc biệt, thời Pháp thuộc, phố Cửa Đông được xem là một trong những tuyến đường rộng rãi và hiện đại của Hà Nội, có mặt đường trải đá, vỉa hè, cống thoát nước, đèn đường và hàng cây xanh.
4. Dấu ấn lịch sử cách mạng
Phố Cửa Đông còn gắn với lịch sử cách mạng Hà Nội. Ngôi nhà số 20 Cửa Đông từng là một cơ sở tài chính và giao thông của Kỳ bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở Bắc Kỳ trong những năm 1928–1929. Nơi đây từng được sử dụng để tổ chức sửa chữa, cho thuê ô tô và phục vụ liên lạc, vận chuyển cho hoạt động cách mạng.
Ý nghĩa của phố Cửa Đông
Có thể nói, phố Cửa Đông là dấu tích của một trục giao thông cổ nối khu phố thị với trung tâm thành Hà Nội xưa. Ngày nay, dù cửa thành Tường Phù và cửa Chính Đông không còn, tên gọi “Cửa Đông” vẫn lưu giữ ký ức về Thăng Long – Hà Nội qua nhiều thời kỳ lịch sử.
.jpeg)
