Tò he là một trong những nghề thủ công dân gian rất đặc sắc của Hà Nội, và nổi tiếng nhất là làng tò he Xuân La, nay thuộc xã Phượng Dực, khu vực Phú Xuyên, Hà Nội. Nghề này có lịch sử khoảng 300–500 năm, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Nghề nặn tò he Xuân La
Ngày xưa, tò he được gọi là “bánh chim cò” hoặc nghề nặn chim cò. Người dân chủ yếu nặn những con vật như chim, cò, gà, công, trâu, bò, lợn, cá… để phục vụ các nghi lễ dân gian và mang bán tại các phiên chợ, lễ hội. Về sau, tò he dần trở thành món đồ chơi dân gian dành cho trẻ em.
Nguyên liệu truyền thống khá giản dị: bột gạo nếp và gạo tẻ, được nhào và hấp để tạo thành một loại bột dẻo, mịn. Người thợ chia bột thành từng phần nhỏ rồi pha màu. Trước đây, màu thường được lấy từ các nguyên liệu tự nhiên, sau đó người nghệ nhân dùng đôi bàn tay khéo léo để tạo hình.
Điều thú vị nhất của nghề tò he chính là người nghệ nhân gần như không cần khuôn. Chỉ với một chút bột màu, vài que tre nhỏ và đôi bàn tay khéo léo, họ có thể tạo ra những con vật, hoa lá, nhân vật trong truyện cổ tích hay những nhân vật hiện đại rất sinh động.
Ngày nay, tò he không còn chỉ là đồ chơi của trẻ em. Nó đã trở thành một hình thức nghệ thuật dân gian, thể hiện trí tưởng tượng, sự khéo léo và tâm hồn của người Việt. Làng Xuân La được biết đến là làng nghề truyền thống đặc biệt gắn với nghề tò he và đã được Hà Nội công nhận là làng nghề truyền thống.










